ฮัจญ์...ปลายทางศรัทธาในวิถีมุสลิม

ที่มา นสพ.มติชน ฉบับวันที่ 9 ก.ย.59

โดย ศูนย์ประชาสัมพันธ์ กอ.รมน.ภาค 4 สน.

ไม่มีการเดินทางครั้งใดในชีวิตมุสลิมที่จะยิ่งใหญ่เท่ากับการเดินทางไปประกอบพิธีฮัจญ์ ณ นครเมกกะ ประเทศซาอุดิอาระเบีย การปฏิบัติข้อสุดท้ายตามบทบัญญัติศาสนาอิสลาม เปรียบประดุจการเดินทางไปยังบ้านของพระเจ้า ภารกิจอันทรงเกียรติที่มุสลิมทั้งหลายต่างมุ่งมั่นและรอคอย เมื่อถึงเวลาดังกล่าวมุสลิมทุกเผ่าพันธุ์ ทุกเชื้อชาติจากทุกสารทิศจะหลั่งไหลไปรวมตัวเพื่อร่วมทำพิธีจำนวนนับล้านในแต่ละปี  

พิธีฮัจญ์ ถูกกำหนดให้มีมานับตั้งแต่อดีต ซึ่งเป็น ๑ ใน ๕ ตามบทบัญญัติของศาสนาอิสลาม ในอดีตการเดินทางไปประกอบพิธีฮัจญ์ เป็นไปด้วยความยากลำบาก ต้องเดินทางด้วยเรือเดินทะเล ใช้ระยะเวลายาวนานเป็นแรมเดือน อีกทั้งยังต้องเผชิญกับความเสี่ยงต่อเภทภัยในรูปแบบต่างๆ บางรายประสบปัญหาเจ็บป่วยและเสียชีวิตระหว่างการเดินทาง ทำให้การเดินทางไปประกอบพิธีฮัจญ์ในสมัยนั้น อาจหมายถึงการเดินทางครั้งสุดท้ายในชีวิต จึงทำให้ญาติมิตรต่างรู้สึกอาลัยอาวรณ์ และมีการกล่าวอโหสิกรรมให้กันและกัน เสมือนเป็นประเพณีแห่งการร่ำลาที่สืบทอดมาจนปัจจุบัน                              

ปัจจุบันการเดินทางไปประกอบพิธีฮัจญ์ส่วนใหญ่ใช้เครื่องบินโดยสารเป็นยานพาหนะ มีความสะดวกและรวดเร็ว มากขึ้น สำหรับในประเทศไทยมีเส้นทางการบินหลายเส้นทาง เช่น จากสนามบินนานาชาติสุวรรณภูมิสำหรับผู้ที่อยู่ในภาคกลางและภาคอื่นๆ สนามบินนานาชาติหาดใหญ่ สนามบินภูเก็ต สนามบินนครศรีธรรมราช สำหรับผู้ที่อยู่ในพื้นที่ภาคใต้ และสนามบินจังหวัดนราธิวาส สำหรับผู้ที่อยู่ในจังหวัดชายแดนภาคใต้ การประกอบพิธีฮัจญ์ในปัจจุบัน มีผู้ประกอบกิจการคอยอำนวยความสะดวกในด้านต่างๆ เริ่มตั้งแต่การติดต่อกับส่วนราชการในการออกหนังสือเดินทาง การจัดการเรื่องเครื่องบินเดินทาง อาหารและที่พัก และอื่นๆ ทั้งนี้เป็นไปตามนโยบายการส่งเสริมกิจการฮัจญ์ของรัฐบาล ที่ได้มีการตราพระราชบัญญัติส่งเสริมกิจการฮัจญ์ขึ้น โดยกำหนดให้มี “คณะกรรมการส่งเสริมกิจการฮัจญ์แห่งประเทศไทย”มีหน้าที่ออกระเบียบ ข้อบังคับ ว่าด้วยการส่งเสริมกิจการฮัจญ์ เพื่ออำนวยความสะดวก รวมทั้งมีหลักประกันในความปลอดภัยให้กับผู้ไปประกอบพิธี พร้อมทั้งแต่งตั้ง“อะมีรุ้ลฮัจญ์”หัวหน้าคณะผู้แทนฮัจญ์อย่างเป็นทางการของประเทศไทยเพื่อประสานงานกับทางประเทศซาอุดิอาระเบีย เพื่อให้การดำเนินการต่างๆ เป็นไปด้วยความเรียบร้อยสามารถประกอบพิธีได้อย่างสมบูรณ์ครบถ้วนทุกขั้นตอนตามที่เรียกกันว่า“ฮัจญ์มับรูจ”ที่บรรดาผู้แสวงบุญทั้งหลายต้องการ

พิธีฮัจญ์ จะมีขึ้นในวันที่ ๘  เดือนซุลฮิจยะห์ เดือนสุดท้ายของปีฮิจเราะฮ์ศักราช ประกอบด้วยขั้นตอนการปฏิบัติ ต่างๆ เริ่มต้นจากผู้ประกอบพิธีที่ไปรวมตัวที่นครเมกกะ และเข้าสู่การครองอิหฺรอมด้วยการแต่งกายด้วยผ้าขาว ตั้งเจตนาที่จะปฏิบัติเพื่อพระเจ้า หลังจากนั้นจะออกเดินทางไปยังทุ่งมีนาพักแรม ๑ คืน เช้าตรู่ออกเดินทางสู่ทุ่งอะระฟะฮฺ ซึ่งจะถึงประมาณเวลาบ่ายก็จะทำวูกูฟ หรือขอพรต่อพระเจ้าไปจนถึงค่ำ หลังจากนั้นจะออกเดินทาง  ในเวลากลางคืนไปยังทุ่ง มุซตะลิฟะฮฺ พักค้างแรมอีก ๑ คืน พอรุ่งขึ้นตรงกับวันที่ ๑๐ จะเป็นวันรายอวันอีดิลอัฎฮา ส่วนผู้ที่ไม่ไปร่วมพิธีฮัจญ์จะทำกุรบานและละหมาดในมัสยิด ผู้ที่เข้าร่วมพิธีจะทำการโกนผมเปลื้องเครื่องแต่งกายจากชุด อิหรอมเป็นชุดปกติ เดินทางกลับมายังทุ่งมีนาอีกครั้งหนึ่งเพื่อทำพิธีขว้างเสาหินจำนวน ๓ ต้น ในเวลา ๓ วัน หลังจากนั้นจะออกจากทุ่งมีนามุ่งสู่สถานที่สำคัญคือมัสยิดอัลฮารอม ศูนย์กลางศาสนาอิสลามเพื่อเวียนรอบกะบะห์หรือหินดำจำนวน ๗ รอบ และเดินไปมาระหว่างเขา ๒ ลูกคือ เขาซอฟาและเขามัรวะฮฺ ครบ ๗ เที่ยว จึงจะกลับเข้าเวียนรอบหินดำอีกครั้งเป็นครั้งสุดท้าย เป็นอันเสร็จสิ้นพิธี
                        

สำหรับพิธีฮัจญ์ปีนี้ตรงกับวันที่ ๑๐ เดือนกันยายน พ.ศ.๒๕๕๙ ผู้ที่เดินทางไปประกอบพิธีฮัจญ์ส่วนใหญ่เริ่มทยอยเดินทางไปล่วงหน้าตั้งแต่เดือนสิงหาคม ทั้งนี้เพื่อเยี่ยมเยือนสถานที่สำคัญๆ ทางศาสนา เช่น มัสยิดกุบาอ์ มัสยิดแรกที่ศาสดามูฮัมหมัดสร้างขึ้นในครั้งที่อพยพมาที่มาดีนะห์ ภูเขาอูฮูด สมรภูมิสงครามครั้งประวัติศาสตร์ที่ทำให้มุสลิมต้องสูญเสียนักรบชะฮีดมากที่สุด และมัสยิดนะบะวีย์ หรือมัสยิดนบีเพื่อเยี่ยมกุโบร์ของศาสดา ซึ่งทั้งหมดเป็นกิจกรรมเสริมการประกอบพิธีฮัจญ์ให้มีความสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น  

ซึ่งปีนี้ทางรัฐบาลโดยศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ ร่วมกับบริษัทการบินไทย ได้จัดเที่ยวบินปฐมฤกษ์ให้กับผู้เดินทางจากจังหวัดชายแดนภาคใต้  ที่บินตรงจากท่าอากาศยานนราธิวาส ไปยังท่าอากาศยานมาดีนะด์ ประเทศซาอุดิอาระเบีย เมื่อวันที่ ๔ สิงหาคม ๒๕๕๙  โดยมีนายภาณุ  อุทัยรัตน์ เลขาธิการศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ เป็นประธาน พร้อมด้วยนายสิทธิชัย  ศักดา ผู้ว่าราชการจังหวัดนราธิวาส หัวหน้าส่วนราชการ รวมทั้งญาติพี่น้องผู้แสวงบุญและประชาชนในพื้นที่เข้าร่วมพิธีส่งและขอดุอาร์อำนวยพรให้กับผู้เดินทางอย่างสมเกียรติ สำหรับปีนี้บริษัทการบินไทยได้จัดเที่ยวบินพิเศษ เพื่ออำนวยความสะดวกให้กับพี่น้องมุสลิมในจังหวัดชายแดนภาคใต้จำนวน ๔ เที่ยวบิน มีผู้โดยสารรวม ๑,๑๔๗ คน ให้บริการระหว่างวันที่ ๔–๕ สิงหาคม ๒๕๕๙ ต่อเนื่องเป็นปีที่ ๔ นับตั้งแต่ปี ๒๕๕๖ เป็นต้นมา ซึ่งปีนี้มีผู้เดินทางไปประกอบพิธีฮัจญ์จากประเทศไทยรวมทั้งสิ้น ๙,๖๐๒ คน จากจำนวนผู้เข้าร่วมพิธีทั้งสิ้นกว่า ๓ ล้านคน จากทั่วโลก
                        

การประกอบพิธีฮัจญ์เป็นการปฏิบัติประการสุดท้ายตามบทบัญญัติ ๕ ประการของศาสนาอิสลาม ที่มุสลิมทุกเผ่าพันธุ์ ทุกเชื้อชาติต่างรอคอยโอกาส และด้วยศรัทธาอันแรงกล้าที่จะเดินทางไปประกอบพิธีฮัจญ์ ทำให้มุสลิมจำนวนมากพยายามสะสมเงินตราที่หาได้มาเกือบตลอดชีวิต เพื่อให้ได้ไปปฏิบัติครั้งหนึ่ง อย่างไรก็ตามมีมุสลิมในจังหวัดชายแดนภาคใต้ของประเทศไทยส่วนหนึ่ง ที่ได้รับการส่งเสริมจากรัฐบาลให้ได้รับโอกาสเดินทางไปประกอบพิธีฮัจญ์โดยใช้งบประมาณจากโครงการของรัฐบาล ทั้งนี้เพื่อเป็นการตอบแทนคุณงามความดีที่ทำคุณประโยชน์ต่อสังคม ซึ่งส่วนราชการ โดยกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค ๔ ส่วนหน้า และศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้  เป็นผู้คัดสรร ซึ่งได้ดำเนินการมาอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน